ทับทิมสยาม ดูอย่างไรว่าแท้และคุ้มราคา

ร้านเราอยู่ระยอง ห่างจากจันทบุรีแค่ชั่วโมงเศษ ซึ่งบังเอิญเป็นหนึ่งในศูนย์กลางค้าและเจียระไนพลอยสีที่ใหญ่ที่สุดในโลก ทับทิมและไพลินจำนวนมากที่ขายกันในฮ่องกงหรือลอนดอนล้วนผ่านมือช่างเจียระไนแถวนี้มาก่อน

ข้อดีคือเราซื้อของได้ใกล้แหล่ง ข้อเสียคือของปลอมและของปรับปรุงคุณภาพก็อยู่ใกล้เหมือนกัน

สีคือตัวตัดสินราคาหลัก

ทับทิมคือคอรันดัมสีแดง ถ้าสีอ่อนกว่าเกณฑ์จะถูกจัดเป็นแซปไฟร์สีชมพูแทน ซึ่งราคาต่างกันมาก

สีที่ตลาดให้ค่าสูงสุดเรียกว่า pigeon blood — แดงเข้มอมชมพูเล็กน้อย ไม่มืดจนดำ ไม่สว่างจนดูเป็นสีส้ม ทับทิมจากพม่ามักได้สีนี้ ส่วนทับทิมสยามจากจันทบุรีจะแดงเข้มออกโทนเลือดหมู มีความเข้มขรึมกว่า

สิ่งที่คนมองข้ามคือ ความสว่าง ทับทิมสีเข้มมากแต่มืดทึบราคาต่ำกว่าเม็ดที่สีอ่อนกว่าเล็กน้อยแต่มีไฟ ให้ดูใต้แสงธรรมชาติเสมอ ไฟในตู้โชว์ทำให้พลอยทุกเม็ดดูดี

เรื่องการเผาที่ต้องเข้าใจ

ทับทิมในตลาดกว่า 95% ผ่านการเผา ซึ่งเป็นเรื่องปกติและยอมรับกันทั่วโลก การเผาคือให้ความร้อนสูงเพื่อละลายมลทินและทำให้สีสม่ำเสมอขึ้น

แต่มีอีกอย่างที่ไม่ใช่เรื่องปกติ คือการอุดด้วยแก้วตะกั่ว (lead glass filled) วิธีนี้เอาทับทิมคุณภาพต่ำที่แตกร้าวมาอุดรอยด้วยแก้ว ทำให้ดูใสขึ้นมาก

ที่ต้องระวังคือทับทิมอุดแก้วราคาห่างจากทับทิมเผาปกติได้ถึงสิบเท่า แต่ตาเปล่าแยกยากมาก และเมื่อเอาไปซ่อมด้วยไฟช่างหรือล้างด้วยกรด แก้วจะละลายออกจนพลอยเสียหาย

ทางเดียวที่แน่นอนคือดูใบรับรอง จากสถาบันอิสระอย่าง GIT ซึ่งจะระบุประเภทการปรับปรุงคุณภาพไว้ชัดเจน

ความสะอาดและการเจียระไน

ทับทิมธรรมชาติแทบทุกเม็ดมีมลทินภายใน ต่างจากเพชรตรงที่เรื่องนี้เป็นเรื่องปกติและไม่ได้ลดค่ามากนัก มลทินรูปเข็มที่เรียกว่า silk ถ้ากระจายพอดีจะช่วยให้พลอยมีประกายนุ่มด้วยซ้ำ

สิ่งที่ควรหลีกเลี่ยงคือรอยแตกที่ทะลุถึงผิว เพราะเป็นจุดอ่อนเชิงโครงสร้าง

ส่วนการเจียระไน พลอยสีไม่ได้เจียตามสูตรตายตัวแบบเพชร ช่างจะเจียเพื่อรักษาน้ำหนักและดึงสีให้ดีที่สุด สิ่งที่ต้องดูคือหน้าท้องพลอยว่านูนเกินไปไหม ถ้าท้องลึกมากแปลว่าน้ำหนักไปกองอยู่ข้างล่างที่มองไม่เห็น จ่ายกะรัตแพงแต่หน้าพลอยเล็ก