พลอยสี
ไพลิน เลือกอย่างไร และแหล่งไหนต่างกันตรงไหน
ไพลินบ่อพลอยกาญจนบุรี ศรีลังกา และแคชเมียร์ ต่างกันที่สีและราคาอย่างไร พร้อมวิธีดูว่าเม็ดไหนคุ้มเงินที่สุด
ไพลินคือคอรันดัมชนิดเดียวกับทับทิม ต่างกันแค่ธาตุที่ทำให้เกิดสี ความแข็งเท่ากันที่ 9 ตามสเกลโมส์ ซึ่งแปลว่ามันทนพอที่จะใส่ทุกวันได้จริง
หลายคนไม่รู้ว่าแซปไฟร์มีทุกสียกเว้นแดง (เพราะสีแดงเรียกทับทิม) แต่บทความนี้จะเน้นสีน้ำเงินซึ่งเป็นที่นิยมที่สุด
สีน้ำเงินแบบไหนที่ดี
เกณฑ์คือน้ำเงินเข้มอิ่มตัว ไม่อมเทา ไม่อมดำ และยังสว่างอยู่เมื่ออยู่ในร่ม
จุดที่คนซื้อพลาดบ่อยคือเลือกเม็ดที่เข้มที่สุดในตู้ เพราะเห็นแล้วรู้สึกว่า "แน่น" แต่พอเอามาใส่จริงในแสงปกติกลับดูเป็นก้อนดำ ให้ขอออกมาดูใต้แสงธรรมชาติเสมอ และเอียงดูหลายมุม
ไพลินบางเม็ดมีปัญหาที่เรียกว่า extinction คือมีบริเวณมืดทึบเป็นหย่อมเมื่อเอียง ยิ่งมีมากยิ่งลดค่า
แหล่งกำเนิดกับราคา
| แหล่ง | ลักษณะสี | ระดับราคา |
|---|---|---|
| แคชเมียร์ | น้ำเงินกำมะหยี่ มีหมอกนุ่ม | สูงสุด หายากมาก |
| พม่า | น้ำเงินเข้มอิ่ม | สูง |
| ศรีลังกา | น้ำเงินสว่าง ใส | กลางถึงสูง |
| บ่อพลอย กาญจนบุรี | น้ำเงินเข้มอมหมึก | เข้าถึงง่าย |
| มาดากัสการ์ | หลากหลาย | กลาง |
ไพลินกาญจนบุรีมีเอกลักษณ์คือสีน้ำเงินเข้มออกโทนหมึก บางเม็ดเข้มจนเกือบดำ ซึ่งเป็นทั้งจุดเด่นและข้อจำกัด ถ้าเลือกเม็ดที่เข้มกำลังดีและยังมีไฟ จะได้ของที่ดูหรูในราคาที่ห่างจากไพลินศรีลังกาพอสมควร
ในทางปฏิบัติ แหล่งกำเนิดมีผลกับราคามากกว่าความสวย ถ้าคุณซื้อเพื่อใส่ ไม่ใช่เพื่อลงทุน ให้เลือกจากสีที่ชอบก่อน แล้วค่อยดูว่ามาจากไหน
เรื่องที่ต้องถามก่อนจ่ายเงิน
การเผาเป็นเรื่องปกติเช่นเดียวกับทับทิม แต่มีการปรับปรุงอีกแบบที่ต้องระวังคือ การแพร่ธาตุ (diffusion) ซึ่งเป็นการเติมสีเข้าไปที่ผิวพลอย ถ้าเจียใหม่หรือขัดลึก สีจะหายไป
ใบรับรองจาก GIT หรือสถาบันอิสระอื่นจะระบุว่าเป็น heated, unheated หรือ diffusion treated ให้อ่านตรงนี้เสมอ
ทำไมไพลินเหมาะกับแหวนใส่ทุกวัน
ความแข็ง 9 หมายความว่ามีแค่เพชรกับคอรันดัมด้วยกันเองที่ขูดมันเป็นรอยได้ ฝุ่นในอากาศส่วนใหญ่มีความแข็งราว 7 จึงไม่ทำอะไรไพลินเลย
เทียบกับมรกตซึ่งแข็ง 7.5-8 และมีรอยแตกภายในเยอะ ต้องถอดก่อนทำงานบ้าน ไพลินสบายกว่ามาก และถ้าฝังแบบเบเซล คือมีขอบโลหะล้อมรอบ จะยิ่งทนสำหรับคนทำงานด้วยมือ
ไพลินสีอ่อนกับสีเข้ม อันไหนแพงกว่า
ไม่ได้ตัดสินที่ความเข้มอย่างเดียว เกณฑ์คือความอิ่มตัวของสีคู่กับความสว่าง เม็ดที่เข้มมากแต่ทึบราคาต่ำกว่าเม็ดสีกลางที่สดและมีไฟ ให้ดูสองอย่างนี้ประกอบกันเสมอ
แซปไฟร์สีอื่นราคาถูกกว่าไพลินไหม
ส่วนใหญ่ใช่ ยกเว้นแซปไฟร์สีชมพูส้มที่เรียกว่า padparadscha ซึ่งหายากและราคาสูงกว่าไพลินน้ำเงินทั่วไปมาก แซปไฟร์เหลือง เขียว และไร้สี ราคาเข้าถึงง่ายกว่าและเป็นทางเลือกที่ดีสำหรับงบจำกัด
ไพลินสังเคราะห์ดูออกไหม
ตาเปล่าแยกยากมากเพราะเนื้อเหมือนกันทุกประการ ต้องดูจากลักษณะมลทินภายใต้กล้อง ซึ่งของสังเคราะห์มักมีเส้นโค้งหรือฟองอากาศกลม ในขณะที่ของธรรมชาติมีมลทินแบบผลึกและเส้นเข็ม วิธีที่แน่นอนคือใบรับรอง